Hakkımızda

Beypazarı; tarihî dokusu, geleneksel mimarisi, el sanatları ve köklü yaşam kültürüyle geçmişten günümüze uzanan değerli bir mirası yaşatmaktadır. Sokaklarından konaklarına, yöresel lezzetlerinden ustalıkla sürdürülen zanaatlarına kadar her ayrıntısı, bu toprakların birikimini ve kimliğini yansıtmaktadır.

Beypazarı Alan Başkanlığı olarak temel amacımız, bu özgün mirasın korunmasına, tanıtılmasına ve gelecek nesillere aktarılmasına katkı sunmaktır. Kültürel ve doğal değerleri bir bütün olarak ele alan yaklaşımımızla, koruma bilincinin güçlenmesini ve tarihî dokunun günlük yaşamla birlikte varlığını sürdürmesini hedefliyoruz.

Yerel halkın katılımını, kurumlar arası iş birliğini ve bilimsel yaklaşımları çalışmalarımızın temelinde görüyoruz. Kültürel mirası yalnızca yapılardan ibaret görmüyor; gelenekleri, üretim biçimlerini, toplumsal hafızayı ve yaşam alışkanlıklarını da bu mirasın ayrılmaz parçaları olarak kabul ediyoruz.

Beypazarı’nın kendine özgü karakterini koruyarak tanınırlığını artırmayı, ziyaretçilerin bölgenin hikâyesiyle buluşmasını ve kültürel değerlerin sürdürülebilir bir anlayışla yaşatılmasını amaçlıyoruz. Geçmişten devraldığımız bu ortak mirası, aynı özen ve sorumlulukla yarına taşımak için çalışıyoruz.

Amaç ve Kapsam 
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu Ek Madde 2 gereğince Türkiye ulusal mevzuatına göre koruma altına alınan alanlar için Yönetim Planı’nın hazırlanması zorunlu olup aynı zamanda, “Dünya Miras Sözleşmesi Uygulama Rehberi”nin 108. maddesi uyarınca UNESCO Dünya Miras Listesi adaylık başvurularında yönetim planının sunulması gerekmektedir.

Yönetim planının nihai amacı; Beypazarı Tarihi Kenti’nin tarihsel, arkeolojik, kültürel ve doğal değerlerinin sistematik bir yaklaşımla korunabilmesi, alanın kullanımının koruma odaklı sürdürülebilir bir koruma-kullanma dengesinde gerçekleşmesinin sağlanmasıdır. Yönetim alanının içerisinde yaşayan nüfus ve alanı kullanan ziyaretçiler tarafından sahiplenilerek korunması; çok katmanlı yönetsel yapısı içerisindeki kararların katılımcı ve ortak karar alma yöntemleriyle uygulanması; yerel kültürel bileşenlerin ön plana çıkarılması ve bu değerlerin turizm ve sosyal kalkınma aracı olarak kullanılması yönetim planının temel amaçları arasındadır. Yönetim planı amaçlarından bir diğeri ise Beypazarı Tarihi Kenti’nin UNESCO Dünya Miras Listesi adaylık başvuru dosyasının hazırlıklarına katkı sunabilmektedir.

Yönetim planı, Ankara ili Beypazarı ilçesi sınırlarındaki; Beypazarı Kentsel Sit Alanı, İnözü Vadisi Nitelikli Doğal Koruma Alanı, İnözü Vadisi I. Derece Arkeolojik Sit Alanlarının tamamı ile Kelebekler Vadisi Tabiat Parkının bir kısmını içerisine alan ve 25.01.2022 tarihinde sınırları kesinleştirilen “Beypazarı Tarihi Kenti Yönetim Alanı”nı ve yaklaşık 225 hektar kadarlık bir alanı kapsamaktadır.

Plan, Türkiye ulusal mevzuatı uyarınca 14/07/2004 tarih ve 5226 Sayılı Kanun ile değişik 23/07/1983 tarihli 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve Alan Yönetimi ile 27/11/2005 tarih ve 26006 sayılı Anıt Eser Kurulunun Kuruluş ve Görevleri ile Yönetim Alanlarının Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri esaslarına göre hazırlanmış olup 2026-2030 yılları arasındaki 5 yıllık bir planlama dönemini kapsamaktadır. Yönetim planı, Beypazarı Tarihi Kenti Yönetim Alanının; yönetsel yapı ve yönetişim, miras ögeleri – koruma, somut olmayan kültürel miras, sosyal ve ekonomik yapı - yaşam kalitesi, afet ve risk yönetimi, mekansal yapı, planlama, altyapı, ulaşım, turizm, tanıtım ve ziyaretçi yönetimi temalarında belirlenmiş 5 yıllık bir planlama dönemi içerisindeki eylem planı ve proje paketlerinden oluşmaktadır.

Yöntem

Yönetim planının hazırlık çalışmaları, ilgili ulusal mevzuat hükümleri ile UNESCO Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına dair Sözleşme’nin Yürütülmesine ilişkin “Dünya Miras Sözleşmesi Uygulama Rehberi” ilkeleri uyarınca gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yayımlanmış yönetim planları deneyimleri incelenmiş ve hazırlık çalışmalarının genel çerçevesi belirlenmiştir.

Plan hazırlık çalışmaları; mevcut durum tespiti, alanın analizi, paydaş toplantılarının düzenlenmesi, alanın vizyonunun belirlenmesi ve eylem planının hazırlanması ile izleme ve değerlendirme sürecinin tanımlanması ile tamamlamlanmıştır. Halihazırda onay süreci devam eden “Beypazarı Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı İmar Planı” kapsamında yapılan araştırmalar, güncelleğini korumasına istinaden yönetim planının mevcut durum tespitinde temel altlık olarak değerlendirilmiştir.

Yönetim planı kapsamında beş odak grup toplantısı, GZFT çalıştayı, amaç ve hedeflerin belirlendiği 1 no.lu arama konferansı ve eylemlerin belirlendiği 2 no.lu arama konferansı planlanmış ve paydaş toplantıları gerçekleştirilmiştir. Odak grup toplantılarında paydaşlar tarafından belirtilen yönetim alanına ilişkin genel düşünceleri, sorunları ve önerilerini; diğer paydaş toplantılarının hazırlık ve çerçevesinin belirlenmesinde değerlendirilmiştir. GZFT çalıştayı ve arama konferanslarında, paydaş toplantılarından elde edilen bilgiler ile alanın genel analizinin sonuçları, toplantı katılımcılarına taslak olarak sunulmuş ve katılımcılar bu taslak üzerinden görüşlerini belirterek yönetim planının ilgili aşamaları tamamlanmıştır.

Planlama Takvimi

Beypazarı Tarihi Kenti, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Beypazarı Belediyesi iş birliğiyle 14.04.2020 tarihinde UNESCO Dünya Miras Geçici Listesine dahil edilmiştir. Bakanlık ile Belediye arasında 14.10.2020 tarihinde yönetim planının hazırlık protokü imzalanmış, Bakanlık tarafından 25.01.2022 tarihinde yönetim alanı sınırları belirlenmiş, 2023 yılı Aralık ayında Alan Başkanının ataması yapılmıştır.

Yönetim planı ile ilgili çalışmalar 2023 yılı temmuz ayında başlamış, 2024 yılı Mayıs ve Ekim ayları arasında sekiz paydaş toplantısı düzenlenmiş ve plan hazırlık çalışmaları 2024 yılı Aralık ayında tamamlanmıştır.